6533b7d0fe1ef96bd1259c12

RESEARCH PRODUCT

Kampania wielkopolska i kujawska Chryzostoma Jana Niemiry Gniazdowskiego

subject

description

W pracy przedstawiony został przebieg kampanii wielkopolsko-kujawskiej, która trwała dziewięć miesięcy, od lutego do października 1716 r. Przyjętym przez tarnogrodzian celem było rozszerzenie związku konfederackiego na Wielkopolskę właściwą, a następnie Kujawy i Pomorze. Poprowadzona została przez regimentarza, pułkownika Chryzostoma Jana Niemirę Gniazdowskiego - jeśli nie najzdolniejszego, to niewątpliwe najbardziej rzutkiego, skorego do podejmowania ryzykownych akcji, a przy tym skutecznego dowódcę konfederackiego. Jego przeciwnikiem były wojska królewskie złożone z oddziałów saski i polskich, dowodzone przez generała porucznika Kaspra von Seidlitz oraz generałów majorów Aleksandra Dietricha von Eichstadt i Karola Fryderyka hr. Castellego, a w końcowej fazie także przez generała porucznika Adama Henryka von Bose. Nieudolność dowódców saskich, niskie morale żołnierzy polskich walczących po stronie Augusta II, problemy z regularnym opłacaniem i aprowizacją żołnierzy królewskich sprawiły, że zgrupowanie Gniazdowskiego do końca września odnosiło sukcesy w walkach, przejmując kontrolę nad Wielkopolską właściwą i Kujawami, zajmując Poznań i Toruń, a także doprowadzając do skonfederowania województw poznańskiego i kaliskiego. Po opanowaniu 4 września Torunia, nastał jednak czas niepowodzeń. Nie udało się rozszerzyć antykrólewskiego związku na województwa pomorskie, a kampania kujawska zakończyła się klęską sił konfederackich w bitwie pod Kowalewem Pomorskim 5 października 1716 r. Dzięki odniesionemu sukcesowi wojska królewskie odzyskały pełną kontrolę nad Kujawami i Pomorzem, zabezpieczając zaplecze oddziałów ochraniających Warszawę. Wraz z rozpoczęciem się rosyjskiej interwencji zbrojnej doprowadziło to do osłabienia pozycji konfederatów w trwających rokowaniach pokojowych, a w konsekwencji do zawarcia kompromisowego, niespełniającego wielu postulatów tarnogrodzian traktatu warszawskiego 3 listopada 1716 r.