6533b7d2fe1ef96bd125ee23

RESEARCH PRODUCT

Zasada pozytywnej dyskryminacji mniejszości narodowych w ujęciu teoretycznym i praktyce ustrojowej

subject

description

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest zbadanie teoretycznych aspektów zasady pozytywnej dyskryminacji, ustrojowych uwarunkowań jej zastosowania w odniesieniu do mniejszości narodowych w Polsce oraz dziedzin, w których może być realizowana. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Zagadnienie pozytywnej dyskryminacji znajduje się w obrębie zainteresowania przedstawicieli wielu nauk i idealnie wpasowuje się w koncepcję demokracji ujmowanej jako wartości, procedury i w sensie substancjalnym. Nie jest ona przy tym ochroną antydyskryminacyjną, lecz jej wsparciem, promotorem równości formalnej i faktycznej. W Polsce, choć odsetek mniejszości narodowych jest nikły, pozytywna dyskryminacja ma rangę zasady w Konstytucji RP i znalazła rozwinięcie w Ustawie o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym i wielu innych. W licznych dziedzinach członkowie mniejszościowych grup narodowych znajdują się w niekorzystnej sytuacji, która wymaga zastosowania preferencyjnych środków. W analizie zastosowano metodę analizy językowej, celowościowej, systemowej oraz prawnoustrojowej. PROCES WYWODU: Po ustaleniach terminologicznych oraz dotyczących charakteru i istoty zasady pozytywnej dyskryminacji, jako narzędzia wyrównywania niekorzystnych sytuacji grup mniejszościowych z punktu widzenia różnych dyscyplin naukowych, a także jej miejsca w realizacji zasad demokracji ujmowanej w różnych aspektach, autorka bada uwarunkowania prawne realizacji wspomnianej zasady. Przedmiotem zainteresowania są zapisy Konstytucji RP z 1997 r., Ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym, a ponadto te zawarte w Kodeksie wyborczym ułatwiające członkom mniejszości narodowych udział w rywalizacji politycznej na równi z pozostałymi członkami społeczeństwa.WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: W Polsce od dwóch dekad pozytywna dyskryminacja funkcjonuje jako zasada wyartykułowana w Konstytucji. Znajduje rozwinięcie w wielu ustawach, zaś głównym aktem jest Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym uszczegóławiająca zasadę pozytywnej dyskryminacji. Chociaż odsetek mniejszości narodowych w Polsce jest nikły, sytuacja członków tych grup wymaga wsparcia. Pozytywna dyskryminacja jest szczególnie istotna dla wyrównania dysproporcji w udziale w rywalizacji politycznej. Realizacja zasady nie wydaje się nastręczać trudności. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Choć w Konstytucji zasada pozytywnej dyskryminacji istnieje od 20 lat, ustawowe gwarancje pozwalają mniejszościom narodowym korzystać z preferencyjnego traktowania w praktyce od nieco ponad dekady. Jest to niezwykle potrzebne narzędzie umacniania demokracji. W Polsce nadal funkcjonuje tylko i wyłącznie w instytucjonalnej postaci, obwarowana regulacjami prawnymi. Ma to związek z poziomem rozwoju demokracji i budowy społeczeństwa obywatelskiego. Potrzebne są akcje uświadamiające w tej dziedzinie, tak by powoli wprowadzać działania o charakterze zachęcającym, afirmacyjnym, mobilizującym nie tylko same mniejszości do działań w celu polepszenia swojego położenia, ale i ukierunkowujące organizacje na etyczne standardy w tej dziedzinie.