6533b7d8fe1ef96bd126a630

RESEARCH PRODUCT

Pierwsza z trzech śląskich insurekcji we współczesnej narracji podręcznikowej Casus opracowań dla szkół ponadgimnazjalnych i ponadpodstawowych

subject

description

Nie wszyscy zdają sobie sprawę z tego, że szkolne podręczniki historii to dla wielu ludzi jedyne książki historyczne, z którymi mieli styczność w ciągu swojego życia. To stwierdzenie powinno zachęcać do systematycznego monitorowania zarówno treści, jak i obudowy dydaktycznej tego rodzaju opracowań. Wychodząc z tego założenia, autor artykułu przeanalizował ponad 20 najpopularniejszych podręczników historii, przygotowanych dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych w latach 1989-2019. Celem analizy było zobrazowanie I powstania śląskiego z 1919 r. Zdaniem większości autorów podręczników szkolnych decyzja o przeprowadzeniu plebiscytu na Górnym Śląsku, zapisana w traktacie wersalskim, wywołała antagonizmy etniczne w regionie. Autorzy zwrócili uwagę, że niemieckie formacje paramilitarne demolowały siedziby polskich organizacji i stowarzyszeń społecznych. Niemcy zaatakowali polskich działaczy, z których wielu zostało aresztowanych. Wydarzenia te doprowadziły w sierpniu 1919 r. do sytuacji, w której uprzemysłowione regiony Górnego Śląska zostały uwikłane w akcję strajkową zorganizowaną jako manifestacja sprzeciwu Polaków wobec terroru niemieckich milicji. Przełom nastąpił 15 sierpnia 1919 r., kiedy niemieckie formacje policyjne w Mysłowicach otworzyły ogień do górników zgromadzonych przed miejscową kopalnią. Niestety tej błędnej daty, chodzi bowiem o 16 sierpnia, żaden z autorów nie zweryfikował. Dwa dni później rozpoczęły się starcia pomiędzy oddziałami powstańczymi a niemieckimi formacjami zbrojnymi. Konsekwencją protestów było wprowadzenie przez władze niemieckie stanu wyjątkowego w regionie i klęska Polaków. W podręcznikach zgodzono się, że I powstanie śląskie - 16/17-24 sierpnia 1919 r. - zakończyło się niepowodzeniem, a na ludność polską spadły represje. Podsumowując, należy podkreślić, że I powstanie śląskie odnotowano praktycznie we wszystkich podręcznikach, a informacje na jego temat należy uznać za zadowalające, tak w kontekście narracji, jak i obudowy dydaktycznej.