6533b7d9fe1ef96bd126c549

RESEARCH PRODUCT

Polish contemporary art to the anti-Semitism of Poles and its political significance

subject

description

W artykule przedstawiono kontekstową analizę polskich dzieł sztuki współczesnej (literackich, teatralnych, filmowych, instalacji itp.), które przepracowywały problem polskiego antysemityzmu. W tym celu autor posłużył się zbiorczą etykietą „sztuka postjedwabna” ponieważ jej ilościowy i jakościowy rozwój wiąże się z ukazaniem książki Sąsiedzi Jana Tomasza Grossa, opowiadającej o zbiorowym wymordowaniu Żydów przez Polaków we wsi Jedwabne (1941). Twórczość „postjedwabną” autor postrzega jako część debaty publicznej dotyczącej tego problemu, a samych twórców jako elity symboliczne, które poprzez swoje dokonania pragną kształtować świadomość i rewidować konwencjonalną tożsamość zbiorową Polaków opartą na romantycznych wzorach. W tym też dostrzegać można polityczny potencjał omawianej sztuki. W tekście wykazano, iż dyskurs artystów dotyczący polskiego antysemityzmu wpisywał się w reguły tzw. rytualnego chaosu, a więc układu silnie spolaryzowanych stanowisk, w ramach którego antysemityzm Polaków uznawano albo jako czynnik determinujący takie wydarzenia jak w Jedwabnem (to stanowisko przyjęli m.in. artyści) albo zupełnie go negowano. Nawet te dzieła, które starały się wyłamywać z tej dychotomii były w nią wpisywane (np. film Ida). W tekście przedstawiono nie tylko analizę samych dzieł, ale również ich interpretacji.