6533b822fe1ef96bd127cec4

RESEARCH PRODUCT

Slavic Loanwords in the Terms for Dumplings in Latvian

subject

description

Slavic Loanwords in the Terms for Dumplings in Latvian Food is an essential part of the material culture of every nation. It frequently preserves national traditions and old names longer than other spheres do, additionally, it lets observe the influence of other cultures. According to dictionary data, dumplings were known in Latvia already in the 18th century. Many names for them have been attested in regional subdialects of Latvian; borrowings usually cover wide areas. In this article, basing on ethnographic and linguistic material notations of different antiquity thus tracing the use of names for dumplings almost a century long and referring to dictionary data from 18th–19th century, the author tried to reveal the use and distribution of names for dumplings of Slavic origin in subdialects of Lat­vian, as well as to offer fragmentary data on the use of particular Slavic borrowings in neighboring languages. The Slavic borrowings kļocka, zacirka alongside variant names are widespread in Eastern Latvia, i.e. in a rather narrow or wide area of the High Latvian dialect. In Eastern Latvia, the names klucki , kluckas derived from the Germanic borrowing kluci , with insertion of the consonant k under influence of Russian, have also been registered. From the semantic angle, the borrowings kļockas, kluckas and their variants are denoting dumplings made of various raw materials (e.g., different kinds of flour, also pea-flour, potatoes). Further references to ingredients of this food and its preparation are included in the explanation of the Slavic borrowing zacirka and its variants most typical for the peasants vocabulary in Latgale. The Slavic borrowings examined in this article have not seldom (even up to the last decades of the 20th century) been serving as the only names of the said dish in the speech of representants of the oldest generation in the particular area in Eastern Latvia. Slowianskie zapozyczenia wśrod nazw pierogow w jezyku lotewskim Żywnośc stanowi zasadniczą cześc kultury materialnej kazdego narodu. Nazwy związane z nią czesto zachowują narodowe tradycje i dawne nazwy dluzej, niz to ma miejsce w innych sferach, a ponadto umozliwiają zaobserwowanie wplywu innych kultur. Wedlug danych slownikowych, pierogi byly znane na Łotwie juz w XVIII w. Potwierdzono wiele ich nazw w regionalnych subdialektach lotewskich; zapozyczenia na ogol wystepują na calym obszarze. W tym artykule autorka stara sie – na podstawie zapisow w materialach etnogra­ficznych i lingwistycznych z roznych okresow, śledząc uzycie nazw pierogow w ciągu niemal stulecia i odnosząc sie do danych ze slownikow z XVIII–XIX w. – pokazac uzycie i dystrybucje roznych nazw pierogow pochodzenia slowianskiego w subdialektach lotewskich, jak tez podac fragmentaryczne dane o uzyciu poszczegolnych zapozyczen slowianskich w sąsiednich jezykach. Slowianskie zapozyczenia kļocka , zacirka , obok ich odmianek, są rozpowszechnione we wschodniej Łotwie, tj. w obszarze dialektu wysokolotewskiego. We wschodniej Łotwie zarejestrowano tez nazwy klucki , kluckas , derywaty od niemieckich zapozyczen kluci z insercją spolgloski k pod wplywem jezyka rosyjskiego. Pod wzgledem semantycznym zapozyczenia kļockas , kluckas i ich odmianki oznaczają pierogi zrobione z roznych surowcow (np. roznych rodzajow mąki i ziemniakow). Dalsze odniesienia do skladnikow tej potrawy i sposobu jej przygotowania zawarte są w objaśnieniu slowianskiego zapozyczenia zacirka i jego odmianek najbardziej typowych dla slownictwa lotewskich chlopow. Slowianskie zapozyczenia analizowane w tym artykule nierzadko (jeszcze do ostatnich dekad XX w.) sluzyly jako jedyne nazwy omawianych dan w mowie przedstawicieli najstarszej generacji mieszkancow obszaru wschodniej Łotwy.