6533b831fe1ef96bd1299176

RESEARCH PRODUCT

Obraz "Tragedii Górnośląskiej" we współczesnych reportażach

subject

description

Po 1989 roku rozpoczął się w Polsce proces włączania w pamięć publiczną wydarzeń określanych mianem „Tragedii Górnośląskiej”, funkcjonujących wcześniej głównie w rodzinnych i lokalnych narracjach (służba Ślązaków w Wehrmachcie, wejście Armii Czerwonej na Śląsk, powojenne deportacje Ślązaków do ZSRR, obozy pracy dla przewidzianych do wysiedlenia do Niemiec mieszkańców Śląska). Ważną rolę w ujawnianiu tych tragicznych wydarzeń odgrywają dziennikarze i publicyści, autorzy reportaży historycznych, którzy docierają do świadków minionych wydarzeń i starają się wyjaśnić ukrywane do tej pory fakty. Autorka analizuje reportaże literackie, radiowe i telewizyjne podejmujące problematykę represji i zbrodni jakie spadły na mieszkańców Górnego Śląska w pierwszych latach powojennych, od jednego z pierwszych reportaży Bernarda Waleńskiego Na płacz zabrakło łez (1991) po tom Magdaleny Grzebałkowskiej (2015) oraz reportaż filmowy Marcina Tumulki Nieopowiedziany’45 (2014). Szczególną rolę w ujawnianiu tragicznych wydarzeń odegrały reportaże radiowe i telewizyjne, które można uznać za słuchowiska i filmy o niepodważalnej wartości dokumentalnej, ponieważ już prawie nikt z występujących w nich świadków nie żyje ( Kolumbowie w kolorze feldgrau, P. Woldana i W. Filipka, 2000, Niech świat o nas pamięta.. J. Sobcińskiego i S. Skrzypczaka, 2004 czy Dzieci Wehrmachtu M. Malinowskiego, 2009). Szczególnie interesujące są reportaże związane z deportacją mieszkańców Śląska do łagrów i prac przymusowych w głębi Rosji i na Syberii (Szychta niewolników A. Soroczyńskiego z 1991 r. czy ostatni reportaż pt. Tragedia Górnośląska 1945, zrealizowany w 2015 r.), w których wraz z upływem czasu miejsce deportowanych zajmują ich dzieci i wnukowie. Wszystkie reportaże pełnią również ważną funkcje poznawcze i konkretyzują traumatyczne losy Górnoślązaków w śląsko-niemieckim wymiarze, służąc „odzyskiwaniu” przez społeczność lokalną własnej przeszłości i tożsamości.