6533b85afe1ef96bd12b8f11

RESEARCH PRODUCT

Ziemie Prus w trakcie polskiej wojny sukcesyjnej i wojny siedmioletniej

subject

description

W trakcie licznych konfliktów zbrojnych rozegranych w osiemnastowiecznej Europie Prusy Wschodnie tylko raz były teatrem działań wojennych: latem 1757 r. – zimą 1758 r. Dwukrotnie jednak działania zbrojne toczyły się nad jej granicami, a w latach 1734-1735 przez prowincje pruską przechodziły transporty i oddziały walczących wojsk. Taka postawa nie przyniosła wówczas królowi pruskiemu żadnych korzyści, ale też uchroniła Prusy Wschodnie oraz jego mieszkańców przed ewentualnymi negatywnymi skutkami wojny na terytorium Rzeczpospolitej. Jednak ponad dwadzieścia lat później Prusy Wschodnie nie uniknęły już okrucieństw wojny. Król Fryderyk II atakiem w sierpniu 1756 r. na Saksonię chciał uprzedzić uderzenie antypruskiej koalicji, Rosja natychmiast rozpoczęła przygotowania wojenne, a zajęcie Prus Wschodnich stało się pierwszym celem postawionym wojskom rosyjskim. W czerwcu 1757 r. Rosjanie rozpoczęli ofensywę, w wyniku której opanowali wschodnią część prowincji z ważną twierdzą Memel- Kłajpeda oraz miasta Tylża, Stołupiany i Wystruć. Z kolei w rosyjsko-pruskiej bitwie pod Gross Jägersdorf rozegranej 30 sierpnia 1757 r., co prawda Rosjanie przypisali sobie zwycięstwo, ale wobec odniesionych dużych strat ich dowództwo wkrótce zarządziło odwrót. Do końca września armia carska wycofała się z niemal całych Prus Wschodnich. W tej sytuacji ofensywa 1757 r. zakończyła się niepowodzeniem rosyjskim, natomiast armia pruska obroniła Prusy Wschodnie, zachowując przy tym pełną sprawność bojową. Jednak wkrótce Fryderyk II zdecydował się zaniechać dalszej obrony Prus Wschodnich i do listopada 1757 r. wycofał stacjonujące tam wojska na zachód. Wykorzystali to Rosjanie, którzy po zorientowaniu się w nowej sytuacji militarnej, podjęli w styczniu 1758 r. nową ofensywę, która tym razem zakończyła się pełnym sukcesem. Nieliczne pozostałe jeszcze w Królewcu i Piławie garnizony pruskie wycofały się do Kwidzyna, niszcząc lub porzucając ciężki sprzęt bojowy, zapasy amunicji i żywności, a lokalne władze cywilne bez oporu podporządkowywały się Rosjanom. W ten sposób armia carska w ciągu 3 tygodni opanowała całe Prusy Wschodnie, zajmując 21 stycznia 1758 r. stolicę prowincji Królewiec. Następnie strona rosyjska ogłosiła inkorporację Prus Wschodnich do Imperium Rosyjskiego jako guberni Nowa Rosja. Szybko stworzyli też swoją administrację, co ułatwiło im korzystanie z zasobów Prus Wschodnich w trakcie ponad czteroletniej okupacji. Zakończyli ją w lipcu 1762 r., gdy po śmierci cesarzowej Elżbiety Rosja wycofała się z wojny. Układy przywracające pokój między dwoma państwami, pozwoliły na powrót do Prus Wschodnich urzędników i żołnierzy Fryderyka II, jak też uporządkowany, trwający do końca 1762 r. proces wycofywania oddziałów rosyjskich.