Search results for "Żydzi"
showing 10 items of 12 documents
Dzieje ludności żydowskiej na terenach latyfundium Zamoyskich za czasów linii kanclerskiej (Jan „Sariusz”, Tomasz, Jan „Sobiepan” Zamoyscy). Przyczyn…
2014
Celem artykułu jest omówienie dziejów ludności żydowskiej na terenach należących do rodziny Zamoyskich w okresie od drugiej połowy XVI do drugiej połowy XVII wieku, w kresie rządów założyciela ordynacji Jana „Sariusza” Zamoyskiego (1542 – 1605), jego syna Tomasza Zamoyskiego (1594 – 1638) oraz wnuka Jana „Sobiepana” Zamoyskiego (1627 – 1665), ostatniego ordynata z tzw. linii starszej, zwanej też „kanclerską”. Zostały w nim omówione warunki polityczne, jakie towarzyszyły osiedlaniu się Żydów w latyfundium Zamoyskich (w szczególności w większych ośrodkach miejskich: Zamościu, Szczebrzeszynie, Tomaszowie, Kraśniku oraz Tarnogrodzie) oraz aspekty społeczne, kulturowe i gospodarcze ich funkcjono…
Gmina wyznaniowa żydowska w Lututowie w okresie międzywojennym
2020
Społeczność żydowska w okresie międzywojennym w powiecie wieluńskim zajmowała ważne miejsce w społeczeństwie. W odróżnieniu od innych jego części, w Lututowie przeważali wyznawcy judaizmu. Celem podjętych badań jest ukazanie specyfiki działalności gminy wyznaniowej żydowskiej w Lututowie w okresie II Rzeczypospolitej. Bazę źródłową stanowią archiwalia, znajdujące się w Archiwum Państwowym w Łodzi – oddziale w Sieradzu, zebrane przez Starostwo Powiatowe Wieluńskie w omawianym okresie. Zastosowano metody: analizy źródeł archiwalnych, syntezy, demograficzną, geograficzną i statystyczną, a następnie przedstawiono zagadnienie w układzie problemowym. Badania źródłowe umożliwiły przedstawienie skł…
Gmina żydowska w Bolesławcu nad Prosną na przełomie lat 20. i 30. XX w
2020
Społeczność żydowska w okresie międzywojennym w powiecie wieluńskim obejmowała swym zasięgiem 7 gmin wyznaniowych. Jedną z nich była wspólnota w Bolesławcu, która posiadała w tym mieście ponad 300-letnią tradycję. Celem podjętych badań jest ukazanie specyfiki działalności gminy wyznaniowej żydowskiej w Bolesławcu na przełomie lat 20. i 30. w. Bazę źródłową stanowią archiwalia znajdujące się w: Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej im. ks. Walentego Patykiewicza w Częstochowie i Archiwum Państwowym w Łodzi – oddziale w Sieradzu zebrane przez Starostwo Powiatowe Wieluńskie w okresie II Rzeczypospolitej. Zastosowano metody: analizy źródeł archiwalnych, syntezy, demograficzną, geograficzną i s…
Stan majątkowy gminy wyznaniowej żydowskiej w Wieruszowie w latach 30. XX w
2020
Społeczność żydowska w okresie międzywojennym w powiecie wieluńskim obejmowała swym zasięgiem 7 gmin wyznaniowych. Jedną z nich była wspólnota w Wieruszowie, która posiadała w tym mieście 300-letnią tradycję. Celem podjętych badań jest ukazanie stanu majątkowego gminy wyznaniowej żydowskiej w Wieruszowie w latach 30 XX w. Bazę źródłową stanowią archiwalia, znajdujące się w: Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej im. ks. Walentego Patykiewicza w Częstochowie, Archiwum Państwowym w Łodzi i oddziale tego archiwum w Sieradzu. Zastosowano metody: analizy źródeł archiwalnych, syntezy, demograficzną, geograficzną i statystyczną, a następnie przedstawiono zagadnienie w układzie problemowym. Badania…
Społeczeństwo dzisiejszego Izraela. Źródła napięć i konfliktów
2016
Artykuł przedstawia wybrane zagadnienia struktury społecznej Izraela z uwzględnieniem napięć i konfliktów wewnętrznych. Izrael stanowi wielowymiarową mozaikę kultur i religii, a funkcjonowanie tak wielu grup społecznych na stosunkowo małym terytorium rodzi konflikty i napięcia. Do głównych problemów społecznych opisanych w artykule należą: napięcia na tle religijnym między osobami świeckimi.
Gmina żydowska w Praszce w II Rzeczypospolitej. Przyczynek do dziejów
2020
One from 7 Jewish religious commune in the Wieluń district during the Second Polish Republic was located in Praszka. It gathered about 1,000-1,500 followers of Judaism. The kehilla’s work was managed by the municipality’s management with the help of many employees, dealing with work in, among others, a synagogue, a commune building, a ritual bathhouse and a ritual slaughterhouse and religious schools. The rabbi was gifted with the great authority of the inhabitants of Praszka. At that time, the financial crisis prevailed, but the Jewish commune in Praszka maintained charitable and social activities on a large scale, through the maintenance and financing of many institutions, incl uding Jewi…
Relacje polsko-żydowskie w powiecie wieluńskim w II Rzeczypospolitej
2022
Zagadnienie relacji polsko-żydowskich w powiecie wieluńskim w II Rzeczypospolitej nie było podejmowane przez wielu badaczy. Trudno jest dokonać ich jednoznacznej oceny ze względu na złożoność problemu. Były one kształtowane przez ówczesną sytuację społeczno-ekonomiczną. Sprowadzały się one do: handlu, wydarzeń społecznych i religijnych oraz polityki. Niezależnie od przykładów zarówno przyjaznego współistnienia, jak i incydentalnych zdarzeń o charakterze przestępczym, w omawianym okresie splecione dzieje ludności polskiej i żydowskiej wpłynęły na dynamiczny rozwój społeczny tych terenów w warunkach niepodległego kraju. Obecność Żydów na tych terenach, którzy byli skupieni w siedmiu gminach w…
Gmina wyznaniowa żydowska w Wieluniu w II Rzeczypospolitej w dokumentacji Archiwum Państwowego w Łodzi
2019
Największa gmina wyznaniowa żydowska w powiecie wieluńskim w okresie II Rzeczypospolitej znajdowała się w Wieluniu. Skupiała ona około 5 tys. wyznawców judaizmu. Pracami kahału kierował zarząd gminy i rada gminy przy pomocy wielu pracowników, zajmujących się utrzymaniem m.in. synagogi, budynku gminy, łaźni i rzeźni rytualnej i szkół wyznaniowych. Wielkim autorytetem mieszkańców Wielunia cieszył się rabin, troszczący się o religijny rozwój społeczności żydowskiej i pomagający mu podrabin. Mimo ówczesnego kryzysu finansowego, gmina żydowska w Wieluniu prowadziła na dużą skalę działalność dobroczynną i społeczną, poprzez utrzymywanie i finansowanie licznych instytucji, w tym szkół wyznaniowych.
Wspólnoty wyznaniowe w powiecie wieluńskim w II Rzeczypospolitej
2019
Z Polin do Grodu Antenora. Wyprawy żydowskich studentów po nauki do Padwy w czasach I Rzeczypospolitej
2022
Wśród studiujących w Padwie przybyszy z Rzeczypospolitej Obojga Narodów, o których wiemy z zachowanych archiwaliów uniwersyteckich, znalazło się kilkunastu Żydów. Ich obecność w gronie scholarów uczęszczających na zajęcia medyczne prowadzone w ramach Uniwersytetu Artystów, traktowana jest w historiografii zarówno jako przejaw tolerancji władz Gymnasium Patavinum, jak i dowód na istnienie w państwie polsko-litewskim swobód religijnych niespotykanych w innych zakątkach ówczesnej Europy. W niniejszym artykule, bazując na materiale źródłowym i dotychczasowych ustaleniach badaczy, przedstawiam krótką analizę sytuacji studentów żydowskich, uczących się w padewskim „Ateneum” w XVII i XVIII wieku. …