6533b7dafe1ef96bd126e456

RESEARCH PRODUCT

Oświata w warunkach polskiej sowieckiej autonomii w ZSRS w latach 1925-1939

subject

description

Oświata w stalinowskim Związku Sowieckim była jednym z najważniejszych narzędzi indoktrynacji obywateli wszystkich narodowości. Ponad 1,2 min. Polaków zamieszkałych w okresie międzywojennym w tym kraju zostało poddanych obróbce ideologicznej ze szczególną starannością. Uwarunkowane to było następującymi przyczynami: • obecnością w Związku Sowieckim stosunkowo licznej grupy komunistów polskich, zajmujących bardzo ważne stanowiska w partii komunistycznej i administracji sowieckiej; • obawami kierownictwa sowieckiego co do możliwości wybuchu nowej wojny polsko-sowieckiej; • koniecznością destabilizacji sytuacji wewnętrznej w II Rzeczypospolitej; • zadaniem stworzenia w ZSRS swoistego „polskiego komunistycznego Piemontu” w celu przyszłej sowietyzacji Polski. W ramach polityki oświatowej na tzw. „odcinku polskim” w ZSRS utworzono ponad 1000 szkół z polskim językiem wykładowym, setki szkół wieczorowych dla dorosłych, potężną siatkę tzw. „szkół radziecko-partyjnych i komsomolskich”, liczne seminaria nauczycielskie, a także dwie szkole wyższe: Kijowski Polski Instytut Wychowania Społecznego i Miński Polski Instytut Pedagogiczny. Celom sowietyzacji ludności polskiej służyła także siatka sowieckiego sądownictwa w języku polskim i liczne sowieckie polskojęzyczne instytucje kulturalne i oświatowe: polskie wydawnictwa książkowe, polskie teatry, rozgłośnie radiowe, polskie kino. Pod koniec lat 30-tych Stalin i sowieckie kierownictwo doszli do przekonania, że polityka sowietyzacji ludności polskiej nie przyniosła spodziewanych wyników. Nastąpił okres represji. W latach 1937-1938 przeprowadzono tzw. „operację polską”, której ofiarami padło, co najmniej 200 tys. Polaków. Było to niewątpliwie ludobójstwo na tle narodowościowym.