6533b85ffe1ef96bd12c28a3

RESEARCH PRODUCT

Reguły działania a argumentacja

subject

description

Argumentacja niemonotoniczna ma być blisko rozumowań praktycznych i zdroworozsądkowych: wykonawcy czynności (agenci) opracowują plany działań i starają się plany te wykonać; często jednak są pozbawieni pełnego opisu sytuacji, ich wiedza jest cząstkowa, czynią założenia i podejmują decyzje oraz działania, w tym działania słowne, polegając na własnym doświadczeniu i nawykach. Powstające formalne struktury obejmują tzw. cyrkumskrypcje (circumscriptions), logikę domyśleń (default logic), logikę autoepistemiczną (autoepistemic logic), konsekwencje kumulatywne (cumulative consequences) i szereg innych. Można wyodrębnić dwa główne typy systemów rozumowań niemonotonicznych: systemy defi niowalne poprzez modele kumulatywne lub preferencyjne oraz logiki domyśleń. W artykule szkicujemy inne ujęcie zagadnienia, w którym centralną rolę gra pojęcie reguły działania (rule of conduct); inaczej: reguły pragmatycznej. Zgodnie z nim, argumentacja niemonotoniczna jest wsparta na konsekwencjach przyjętych reguł działania. Stan rzeczy jest wyprowadzony ze skończonego zbioru przesłanek, gdy czynności obejmowane daną regułą działania prowadzą do stanu rzeczy będącego wnioskiem reguły. (Przesłankę identyfi kuje się tu ze zbiorem stanów rzeczy.) W odróżnieniu od reguł logiki (tj. reguł inferencji) reguły działania nie są dane raz na zawsze; mogą być modyfi kowane, niekiedy są zawodne, a nawet mogą być odrzucane i zastępowane nowymi. Artykuł zawiera rozszerzone i rozbudowane oryginalne wątki naszkicowane w monografi i Czelakowskiego (2015). Celem artykułu jest przybliżenie ich polskiemu czytelnikowi.