6533b86ffe1ef96bd12cd569

RESEARCH PRODUCT

Edukacja obronna i edukacja dla bezpieczeństwa w polskim szkolnictwie w XX i XXI w. Zarys problematyki

subject

description

Edukacja obronna jest istotną częścią systemu kształcenia obywateli w wielu państwach Europy i świata. W przyjętej w niniejszym opracowaniu cezurze w polskim szkolnictwie różnie akcentowano określone treści edukacji obronnej i, w zależności od okresu historycznego oraz sytuacji geopolitycznej, stawiano jej odmienne cele. W II Rzeczypospolitej szczególny nacisk kładziono na treści związane z kształtowaniem odpowiednich postaw - przede wszystkim patriotyzmu oraz związanego z nim poczucia utrwalania, a w razie konieczności obrony dopiero co odzyskanej niepodległości. Zadania te miały być realizowane w ramach szeroko rozumianego przysposobienia wojskowego. Po II wojnie światowej w programach przysposobienia wojskowego, a później przysposobienia obronnego, duży nacisk kładziono na kształcenie ogólnowojskowe, z biegiem czasu ograniczane na rzecz obrony cywilnej. Niesłychanie ważnym aspektem wychowania patriotyczno - obronnego w okresie PRL stała się również działalność ideologiczna i propagandowa, której głównym celem była nieustanna indoktrynacja młodzieży oraz związane z nią kształtowanie pozytywnego stosunku do panującego w Polsce ustroju oraz istniejących sojuszy politycznych i militarnych. Transformacja ustrojowa 1989 r. i związane z nią przemiany we wszystkich sferach życia politycznego i gospodarczego, doprowadziły do gruntownych zmian również w funkcjonującym dotychczas systemie oświaty oraz obowiązujących programach nauczania. Programowe i organizacyjne zmiany nie ominęły także przysposobienia obronnego, którego realizację ograniczono jedynie do szkoły średniej. Stan ten utrzymano po reformie systemu oświaty w 1999 r., na mocy którego wprowadzono 6-letnią szkołę podstawową, 3-letnie gimnazjum oraz 3 lub 4-letnią szkołę ponadgimnazjalną. Sytuacja uległa zmianie po wprowadzeniu u schyłku 2008 r. rozporządzenia zmieniającego podstawę programową. Na jego mocy w gimnazjum i szkołach ponadgimnazjalnych wprowadzony został przedmiot edukacja dla bezpieczeństwa. Zgodnie z rozporządzeniem uczeń gimnazjum ma zostać wyposażony przede wszystkim w wiedzę, która umożliwi mu zachowanie się w sytuacjach kryzysowych oraz pozwoli nieść pomoc w nagłych wypadkach, natomiast w liceum i technikum środek ciężkości przesuwa się neco ku zagrożeniom czasu wojny i pokoju.