6533b871fe1ef96bd12d274d

RESEARCH PRODUCT

Manuskrypt cechu krawców ze zbiorów Archiwum Państwowego w Opolu. Edycja krytyczna

subject

description

Anonimowy dokument z Archiwum Państwowego w Opolu włączony do zbioru „Cechy miasta Opola z lat 1470-1934, 123” o sygnaturze 80 jest zabytkiem, który ukazuje dzieje kultury materialnej z zakresu rzemiosła krawców i kostiumologii. Datowany jest on na około 1700 rok i z pewnością powstał na Śląsku. Podstawowym składnikiem opolskiego manuskryptu są wykroje w skali 23 prac krawieckich, głównie ubiorów noszonych przy końcu XVII wieku, ale wśród krawieckich szablonów znalazły się także wzory użytkowe, takie jak chorągiew kościelna, namiot wojskowy, strój na konia, dekoracja elewacji domu. Do unikatu wśród tego zbioru należy zaliczyć wykrój kontusza należącego do kompletu ubiorów polskich. Jego obecność wśród innych projektów podnosi walory zabytku, bowiem nad brakiem wykrojów do stroju narodowego w zachowanych dokumentach krawieckich prezentujących podstawowe części męskiego ubioru narodowego ubolewano w literaturze przedmiotu jeszcze niedawno, zalecając dalszą pilną kwerendę archiwalną w celu ich odnalezienia. Wartość poznawcza wszystkich materiałów udostępnianych w niniejszym źródle historycznym jest równie niebagatelna, jako że podobnych zbiorów zawierających najdawniejsze wykroje nie zachowało się w Polsce zbyt wiele. Rysunki wykrojów oraz tekstowe komentarze do nich spisane po polsku najprawdopodobniej wykonane zostały ręką tej samej osoby, czyli nieznanego z nazwiska czeladnika zdającego egzamin na mistrza, bądź do niego się przygotowującego. Potwierdzają to m.in. liczne dorysowania i dopiski ołówkiem. Potencjalnie można je uznać za poprawki wniesione przez osoby kontrolujące pracę egzaminowanego, ale równie dobrze te retusze mogły powstawać jako autokorekta wprowadzana przez krawca wraz z doskonaleniem się jego umiejętności. Słowne wyjaśnienia do projektów poglądowych w języku polskim w niniejszej pozycji podane zostały w wersji transliterowanej. Zawarte w przedstawianym manuskrypcie wykroje krawieckie wraz z fachowymi komentarzami dawały sposobność do przedstawienia zawartości rękopisu na tle historii krawiectwa, informacji o branżach uczestniczących w produkcji odzieży w XVII i XVIII wieku, o przyrządach i technikach krawieckich, o materiałach i rodzajach ubiorów, a także o jednostkach miar stosowanych w dawnych epokach. Dodatkowym kontekstem do interpretacji powyższych zagadnień była działalność organizacji krawieckich, włącznie z cechem krawców funkcjonującym w Opolu, którego codzienne realia pracy odtworzono na podstawie zbioru regulacji ustawodawczych porządkujących relacje między rzemieślnikami o różnej pozycji w cechu spisanych po polsku w 1701 roku z oryginału sporządzonego w dniu 10 października 1569. Zabytek ten również jest dostępny w zasobach Archiwum Państwowego w Opolu. Obecne w rękopisie materiały ikoniczne oraz tekstowe czynią z niego nie tylko zabytek kulturowy, ale zarazem zabytek językowy potwierdzający, że do początku XVIII wieku w regionie nadal mieszkała rdzenna ludność posługująca się w codziennym życiu polszczyzną.