Search results for "wojna"
showing 10 items of 31 documents
Ziemie Prus w trakcie polskiej wojny sukcesyjnej i wojny siedmioletniej
2021
W trakcie licznych konfliktów zbrojnych rozegranych w osiemnastowiecznej Europie Prusy Wschodnie tylko raz były teatrem działań wojennych: latem 1757 r. – zimą 1758 r. Dwukrotnie jednak działania zbrojne toczyły się nad jej granicami, a w latach 1734-1735 przez prowincje pruską przechodziły transporty i oddziały walczących wojsk. Taka postawa nie przyniosła wówczas królowi pruskiemu żadnych korzyści, ale też uchroniła Prusy Wschodnie oraz jego mieszkańców przed ewentualnymi negatywnymi skutkami wojny na terytorium Rzeczpospolitej. Jednak ponad dwadzieścia lat później Prusy Wschodnie nie uniknęły już okrucieństw wojny. Król Fryderyk II atakiem w sierpniu 1756 r. na Saksonię chciał uprzedzić …
Przestrzenne ograniczenie teatru wojny w kontekście praw i obowiązków państw neutralnych
2018
Współcześnie, tradycyjnie rozumiana kategoria państwa neutralnego uległa zmianie. Spowodowane jest to przede wszystkim ewolucją nietykalności terytorium państwa. Obecnie, tradycyjnie rozumiana nietykalność terytorialna państwa, wobec współczesnych, technicznych możliwości prowadzenia wojny musi, w sensie regulacji prawnomiędzynarodowych, ulec zmianie. Należy jednoznacznie stwierdzić, że dotychczasowa neutralność państwa jest li tylko kategorią historyczną
Rosyjskie siły lądowe i flota bałtycka w 1715 i 1719 roku w świetle raportów brytyjskich
2020
Wielka wojna północna oznaczała zmierzch starych potęg takich, jak Szwecja czy Rzeczypospolita i narodziny nowej - Rosji cara Piotra I. Przeprowadził on w państwie głębokie reformy oraz zmodernizował i unowocześnił siły zbrojne, tworząc bałtycką flotę wojenną. Zmiany te nie uszły uwadze ambasadorów obcych państw, w tym oczywiście Wielkiej Brytanii, którzy raportowali o nich do centrali. Sporządzali także zestawienia sił zbrojnych Rosji, w tym marynarki oraz umieszczali przy takiej okazji trafne spostrzeżenia dotyczące żołdu czy werbunku marynarzy. Kilka z nich będzie przedmiotem analizy, a dane które można z nich odczytać będą mogły świadczyć o rozwoju carskich sił zbrojnych.
Projekt komputu armii litewskiej z 1703 r. wraz z podziałem na poszczególne chorągwie i regimenty
2017
W niniejszym artykule zostaje wprowadzone do obiegu naukowego nowe źródło do badań nad historią armii litewskiej w okresie wielkiej wojny północnej (1700–1721), którym jest projekt komputu z 1703 r. Znajduje się on w Bibliotece Kórnickiej Polskiej Akademii Nauk w rękopisie o sygnaturze 985. W inwentarzu rękopisów biblioteki widnieje natomiast jako komput z 1706 r. Trudno jednak ustalić faktyczną datę jego powstania. Możliwe jest jedynie oszacowanie pewnych cezur. Sporządzony został na pewno przed 27 listopada 1703 r. (wprowadzenie w życie postanowień rady senatu w Jaworowie o pozbawieniu urzędów Sapiehów). Natomiast prawdopodobnie powstał przed lub w trakcie sejmu lubelskiego (11 czerwca – …
Amerykańscy Polacy na frontach Wielkiej Wojny: współczesny symbol i treść
2023
Założeniem niniejszego artykułu jest zebranie w sposób systematyczny dotychczasowych ustaleń badawczych związanych z dokumentowaniem działań Polaków i Amerykanów polskiego pochodzenia walczących w szeregach Amerykańskiego Korpusu Ekspedycyjnego (American Expeditionary Forces, AEF). Celem artykułu jest wskazanie przede wszystkim wymiaru historycznego, militarnego i politycznego owego zaangażowania. Artykuł stanowi studium z polityki historycznej, mające przełożenie na współczesne realia i koncepcje politycznych rozwiązań. Za narzędzia badawcze posłużyły m.in. metody: historyczna, porównawcza, statystyczna, analizy zawartości prasy, w tym szczególnie prasy polonijnej. Tematyka wymagała w spos…
Novellisierte jüdische Schicksale im europäischen Osten: Arnold Zweigs Was der Mensch braucht (1937) und Ein Vorfaschist (1922)
2019
Niemieccy i wschodnioeuropejscy Żydzi, a także ich antysemickie doświadczenia w życiu codziennym odgrywają znaczącą rolę w nowelistyce i eseistyce Arnolda Zweiga. Ostatnia przedstawia wiele prób bilansowania osiągnięć niemieckich i europejskich Żydów w najróżniejszych dziedzinach, w obliczu rosnącego antysemityzmu o podłożu rasowym. Niniejszy artykuł zajmuje się w pierwszej kolejności literacką oceną pogromów antyżydowskich na terytorium międzywojennej Ukrainy na przykładzie noweli Ein Vorfaschist, dyskutując między innymi zaskakujący tytuł, odnoszący się do wschodnioeuropejskiego lekarza. Ponadto na przykładzie noweli Was der Mensch braucht zostaje ukazane znaczenie, jakie Zweig przypisuje…
Pamięci nieukojone. Wokół upamiętniania ofiar w Serbii i Chorwacji (Jasenovac, Bleiburg, belgradzkie Sajmište)
2016
Tekst koncentruje się na przemianach tożsamości narodowych w dwóch krajach postjugosłowiańskich (Serbii i Chorwacji). (Re)konstrukcje przeszłości mające tam miejsce od lat dziewięćdziesiątych XX wieku zakładały przede wszystkim zanegowanie dziedzictwa wspólnego opartego na zmitologizowanej walce partyzanckiej, a następnie wybór z przeszłości tych wydarzeń, o których pamięć należy kultywować. Walka przeciwstawnych pamięci (serbskiej i chorwackiej) oraz polaryzacja społeczeństwa chorwackiego pokazana zostaje na przykładzie praktyk komemoratywnych związanych z miejscami zagłady (Jasenovac i Bleiburg) z okresu drugiej wojny światowej. W tekście przywołano również miejsce kojarzone z Holokaustem…
Działalność Zgromadzenia Misjonarzy Świętej Rodziny w Wieluniu
2021
W nowej rzeczywistości po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zostały podjęte przez władze Zgromadzenia Misjonarzy Świętej Rodziny działania mające na celu utworzenie domu zakonnego w Wieluniu. Nastąpiło to po aprobacie bpa Stanisława Zdzitowieckiego w 1920 r. W kolejnym roku doszło do przejęcia przez zakon dawnego klasztoru poaugustiańskiego w Wieluniu. Wkrótce nastąpił rozwój duszpasterstwa i rozpoczęły się prace remontowe średniowiecznego klasztoru. Szczególny nacisk misjonarze położyli na katechizację, głoszenie misji i odprawianie nabożeństw. Równolegle doszło do powołania nowicjatu zakonnego i szkoły misyjnej – ośmioletniego gimnazjum męskiego, do którego uczęszczali uczniowie poch…
Mur berliński jako granica i linia frontu w czasach zimnej wojny
2018
Celem artykułu jest prezentacja okoliczności budowy, a następnie funkcji pełnionych w czasach zimnej wojny przez mur berliński. Mur został wzniesiony w 1961 r. i stanowił efekt kulminacji konfliktu między ZSRR i aliantami zachodnimi. Władzom w NRD zależało na jego budowie, aby zatrzymać emigrację ludności z Niemiec Wschodnich do Berlina Zachodniego, a następnie do RFN. Po 2015 r. na granicach wielu państw europejskich także budowane są mury, mające uniemożliwić wjazd imigrantów, szczególnie nielegalnych. W tym kontekście warto przyjrzeć się funkcjom pełnionym przez mur berliński, w tym funkcji: politycznej, strategicznej, ekonomicznej, społecznej, symbolicznej i kulturotwórczej. Na podstawi…
Franciszkańska kuracja Serca Pana Jezusa w Gliwicach w latach 1925–1945
2016
Artykuł jest kontynuacją międzywojennej historii gliwickich franciszkanów i genezy powstania samodzielnej jednostki kościelnej w tzw. dzielnicy hutniczej, zamieszczonym w tomie 35 „Studiów Teologiczno-Historycznych Śląska Opolskiego” z 2015 r. Autor tym razem przybliża historię kuracji Serca Pana Jezusa w Gliwicach w latach 1925–1945. Od czasu jej ustanowienia gliwiccy franciszkanie prowadzili w tamtejszej dzielnicy hutniczej ożywioną pracę duszpasterską. Jej główne działania ukierunkowane były nie tylko na sprawowanie sakramentów, ale także na działalność społeczną wśród rodzin robotniczych. Po przybliżeniu statusu kuracji jako jednostki kościelnej, omówiono sylwetki duszpasterzy oraz wska…