Search results for "upper silesia"
showing 10 items of 52 documents
Zu den Ursachen lexikalischer Transferenz vor dem Hintergrund des deutsch-polnischen Sprachkontaktes in Oberschlesien
2021
Multilingualism and language contact were confirmed as historical phenomena already in ancient times. However, it did not find its way into scientific research until the end of the 19th and the beginning of the 20th centuries. Since then, a comprehensive terminology has been developed in order to investigate and describe the effects of language contact. A common phenomenon in this field is lexical transfer, which bilingual people often use to bridge their lack of competence in the second language. However, the cause of the transfer of lexemes from one language to the other can also occur from the lesser to the better mastered language in the case of asymmetrical bilingualism, which therefor…
(Za)pamiętany obraz „słodkiego” dzieciństwa, czyli opowieści o maszketach
2022
The subject of the article constitutes memories of native Silesians about childhood, or, more precisely, a selected element of cultural heritage, which are sweets, or maszkety, as they are called in the Silesian dialect. The presented statements were recorded by the author during field research conducted between 2019 and 2021 in Upper Silesia, in two provinces – Opole and Silesia – in rural and urban communities. The collected material reveals a picture of childhood in Poland from the post-war period to the 1980s within the context of specific food items, and their place and importance in the lives of children. The material provides a lot of interesting information about the sweets themselv…
Karnawalizacja górniczego świętowania
2019
Autorka w artykule przywołuje opisy sposobów obchodzenia dnia św. Barbary, patronki górników, począwszy od XIX wieku do czasów współczesnych. Analizując obyczaj w tak długim czasie, mogła prześledzić proces przemian zachodzących w strategii świętowania tej uroczystości. Na odnotowywane przeobrażenia wpływały różne czynniki w zależności od okresu w dziejach regionu. W dobie pruskiej o pojawiających się nowych wariantach tego święta decydowały dwa czynniki. Z jednej strony, z powodu kryzysu kultury, jaki przeżywał industrialny, zurbanizowany świat tej doby, prowadzący do rozpadu społeczności tradycyjnych, środowiska robotnicze zaczęły otwierać się na tani sentymentalizm, powierzchowność w doś…
Ludność Górnego Śląska w latach 1950–1989 w świetle wybranych polskich i niemieckich materiałów źródłowych (opracowanie analityczne)
2017
Artykuł jest próbą nakreślenia obrazu ludności Górnego Śląska w latach 1950–1989, jaki udało się odtworzyć na podstawie wybranych materiałów źródłowych, pochodzących z polskich i niemieckich archiwów. Uwaga opracowania skupiona jest przy tym na problemie różnic w postrzeganiu ludności Górnego Śląska przez polskie i niemieckie władze (Republiki Federalnej Niemiec). Źródłem tych różnic był fakt, że oba kraje zarówno w kwestii postrzegania, jak i kreowania polityki na rzecz ludności Górnego Śląska w sposób marginalny uwzględniały znaczenie specyfiki polsko- -niemieckiego pogranicza kulturowego i jego wpływu na tożsamościowy rys jego mieszkańców. W ten sposób rodził się problem swoistej rywaliz…
Oikonyme als Ausdrucksform der Zweisprachigkeit. Zum Gebrauch der Siedlungsnamen in der Chronik der Pfarrei Zawada Ks
2021
Sytuacja językowa na Górnym Śląsku doprowadziła z biegiem czasu do tego, że obecnie wiele miejscowości w regionie posiada nazwy, które można przypisać do niemieckiego lub polskiego systemu językowego. Jeśli autor ma do dyspozycji różne nazwy tego samego miejsca, interesujące jest, które z nich stosuje w swoim tekście, ponieważ w takich przypadkach zawsze istnieje możliwość, że ta czy inna nazwa przekazywać będzie również treści wykraczające poza czystą funkcję oznaczenia. Na podstawie Kroniki parafii Zawada Ks. – w oryginale: Chronik der Pfarrei Zawada Ks. – spisanej w okresie powojennym przez dwujęzycznego proboszcza parafii i zawierającej relacje z okresu do 1957 r., artykuł przedstawia, …
Zur Sprache der Chronik der Pfarrei Zawada Ks.: Eine korpusbasierte Untersuchung zu deutsch-polnischen Sprachkontakterscheinungen auf der Ebene der O…
2022
The Chronicle of the parish Zawada Ks. provides an insight into the older and more recent history of an Upper Silesian parish. Written by, initially only German, later both German- and Polish-speaking pastor, the language of the chronicle illustrates the language contacts in multiple areas. The article focuses on contact phenomena that can be observed at the level of orthography.
Pojednana różnorodność – koncepcja pokojowej koegzystencji na przykładzie Górnego Śląska w myśli abp. Alfonsa Nossola
2019
Pluralizm współczesnych społeczeństw w zglobalizowanym świecie nieodłącznie wiąże się z napięciami, konfliktem interesów i rozbieżnymi poglądami dotyczącymi postrzegania świata i praktycznych zachowań ludzi. W kontekście złożoności relacji międzyludzkich oraz różnorodności wyrażającej się na płaszczyźnie politycznej, kulturowej, religijnej, społecznej i światopoglądowej rodzi się pytanie o możliwość pokojowej koegzystencji ludzi i grup społecznych. Odpowiedzią na to pytanie jest idea pojednanej różnorodności, która zrodziła się w konkretnym kontekście historycznym na Górnym Śląsku, a jej wypracowania, rozwinięcia i zastosowania do złożonych problemów społeczno-kulturowo-religijnych dokonał …
Obraz "Tragedii Górnośląskiej" we współczesnych reportażach
2017
Po 1989 roku rozpoczął się w Polsce proces włączania w pamięć publiczną wydarzeń określanych mianem „Tragedii Górnośląskiej”, funkcjonujących wcześniej głównie w rodzinnych i lokalnych narracjach (służba Ślązaków w Wehrmachcie, wejście Armii Czerwonej na Śląsk, powojenne deportacje Ślązaków do ZSRR, obozy pracy dla przewidzianych do wysiedlenia do Niemiec mieszkańców Śląska). Ważną rolę w ujawnianiu tych tragicznych wydarzeń odgrywają dziennikarze i publicyści, autorzy reportaży historycznych, którzy docierają do świadków minionych wydarzeń i starają się wyjaśnić ukrywane do tej pory fakty. Autorka analizuje reportaże literackie, radiowe i telewizyjne podejmujące problematykę represji i zbr…
Drugie stanowisko prześwietlika platanowego Corythucha ciliata (Say, 1832) (Hemiptera: Heteroptera: Tingidae) na Górnym Śląsku
2022
The sycamore lace bug Corythucha ciliata (Say, 1832) has a North American origin and is one of the most abundant and widespread pests on plane trees (Platanus spp.) across the globe. It has been introduced to Europe, South America, Asia, Australia, and Africa during the last sixty years. In Poland, it has been recorded since 2009 in 28 localities distributed in four of its southern zoogeographical regions. The present paper describes the second record of this species in Upper Silesia.
"Podróż dla przyjemności przez Górny Śląsk". Obraz krainy konstruowany przez niemieckiego turystę na progu XIX wieku
2017
Leisure trip through Upper Silesia is the text of a German author anonymously published in the „Schlesische Provinzial-Blätter” in 1805 (No. 41; German title – Lustreise durch Oberschlesien). Until now, it was perceived in the political dimension. It was believed that the text was to present glorious development of the region under Prussian rule and, therefore, it was interpreted as a justification for the benefits born out of conquest. The article’s author concluded that the content of this guide can be perceived slightly different, namely, in the perspective of developing travel literature in its various forms in the nineteenth century. Only through a combination of dual perspectives: 1) …